Archive for the Category »ULTRALAKA AVIJACIJA «

ZOV NEBA

Poslije punih osam godina, neki strani turisti su imali priliku da promotivno lete  hidro zmajem. Lijepo vrijeme, kao stvoreno za letenje istjeralo me na nebesku crtu. Nisam mogao a da lijepe letačke trenutke ne podijelim sa radoznalim turistima i ljubiteljima nebeskog plavetnila. Na njihovo i moje zadovoljstvo…nebo nas je prihvatlo kako se samo poželjeti može.

Interesntna  činjenica da žena koja je letjela sa mnom  reče da je danas njen imendan, zove se Vjera…reče da je danas u Rusiji praznik Vjere, Nade i Ljubavi. Lijepa simbolika…djevojka prije nje koja je letjela zove se Nadežda (Nada)…a Ljubav, ona je negdje u vazduhu…

Let nebeskog majstora

Prije nekoliko dana bio sam u posjeti prijatelju i nastavniku letenja Bosku Todorovicu u COP (centru za obuku pilota) u Zemun polju. Bosko me castio jednim pokaznim letom na novom žiroplanu madjarske proizvodnje. Imao sam prilike da na duplim komandama osjetim cari letenja i upravljanja ovom nevjerovatnom letilicom koja u sebi objedinjuje karakteristike, aviona, helikoptera i motornog zmaja u njihovim najboljim letackim elementima.

Bosko Todorvic je dugogodisnji pilot i instruktor letenja sa impozantnom letackom karijerom iza sebe. Od pilota i instuktora na nadzvucnom lovcu MiG-21 pa do raznih tipova lakih i ultralakih letilica bio je dug i uspjesan letacki put.Novo cedo u “ergeli” na aerodormu 13. Maj je i ovaj za sada u Srbiji jednini žiroplan, na kojem Bosko obucava zainteresovane kandidate ali izvodi panoramske letove za ljude koji vole da pogledaju na svijet “odozgo”.

Tehnicke karakteristike žiroplana su sledece: Duzina letelice je 4,8m, visina 2,7m, prečnik rotora 8,4m, maksimlna masa pri poletanju iznosi 540kg, maksimalno dozvoljeno pozitivno opterećenje je 3,5g. Maximalna brzina koja se ne sme prelaziti “Vne” iznosi 160 km/h, bezbedna brzina pri svim uslovima je 130 km/h, brzina manevra 105 km/h, minimalna bezbedna brzina leta 55 km/h. Broj obrtaja rotora u pred-rotaciji 200 do 220 o/min, opseg trajnih obrtaja rotora 220 do 540 o/min, maksimalan broj obrtaja rotora 600 o/min. Motor je tipa “Rotax 912 uls” snage 100 ks.

Potrebno ja naglasiti da je potrošnja goriva dosta specifična i kreće se od 12 do 20 l/h. Po svojim karakteristikama ova vrsta letelice odlikuje se znatnom otpornošću na turbulentnu atmosferu i sposobnošću kratkog sletanja. Ne zahteva veliki prostor za skladištenje i lako se “pakuje” pored drugih vazduhoplova.

Svi zainteresovani buduci piloti ove njvjerovatne masine mogu se obratiti Bosku Todorovicu na aerodromu blizu Zemuna, i ostvariti svoje snove da postanu piloti vrlo rijetke letilice koja se pojavila na nasim prostorima.

Zvanicni sajt aerodorma 13. Maj nalazi se ovdje:  http://letenje.rs/

Grbljanin kreće na dalek i rizičan put: Pod zmajevim krilima od Boke do Svete zemlje

U pravu letačku avanturu ultralakom letjelicom planira da poleti iz Boke Kotorske, a prvo slijetanje radi dopune goriva bi bilo na Krfu

Dugogodišnji hidropilot koji je ultralakom leltilicom FIB582 Polaris (Flying Inflatabele Boat) prevezao oko 10.000 turista za šest godina turističkog letjenja iznad budvanske rivijere u atraktivnom panoramskom razgledanju obale duž Crnogorskog primorja, planira da svojim hidrozmajem ostvari jedno neobično putovanje od Boke Kotorske do Svete zemlje.

Bivšeg vojnog padobranca Boža Mršulju, sa pozamašnom letačkom karijerom hidropilota na letjelici FIB582, sa više od 1000 sati provedenih u vazduhu, od malih nogu privlačile su kaže, daljine i putovanja, pa je svoje snove ostvarivao kako je i kada mogao. Pored letjenja, i more je njegova velika ljubav. Mršulja je i predsjednik NVO “Vazduhoplovno društvo Soko” iz Grblja, koje njeguje vazduhoplovnu tradiciju i popularizuje vazduhoplovstvo na jedan atraktivan i zanimljiv način. Nastalo je iz bivšeg Aerokluba “Zmaj” iz Budve.

“Imao sam jedrilicu kojom sam godinama plovio po Jadranu, išao na poklonjenje Svetom Nikoli u Bari. Bio sam nekoliko puta na hodočašću u Svetoj zemlji koja me je zauvijek obuzela i stalno bih joj se vraćao. Ovoga puta želim da to uradim na jedan savim neobičan način… svojim hridrozmajem. Let koji će biti dug više od 2000 kilometara iznad plavih prostranstava Jadrana i Mediterana, duž albanske, grčke i turske obale pa preko Kipra u Izrael”, rekao je on.

U pravu letačku avanturu ultralakom letjelicom planira da poleti iz Boke Kotorske, a prvo slijetanje radi dopune goriva bi bilo na Krfu.

“Sa dopunskim rezervoarima planira se ostajanje u vazduhu od oko šest sati sa rezervom za bezbjedno prizemljenje. Planirana prosječna visina leta je oko 3000 metara. Let bi trajao oko pet dana sa slijetanjem radi dopune gorivom i odmora. Najteži i najrizičniji dio leta je od Kipra do Tel Aviva jer je let bez slijetanja preko nemirnog Mediterana na tome dijelu dug više od 400 km. Možda će problem biti pogranični dio Turske koja graniči sa Sirijom zbog ratnih dešavanja kao i Kipra zbog pokrivenosti te zemlje sirijskim PVO sistemom dalekog dometa. More je u tome dijelu prepuno ratnih brodova zaraćenih strana u sirijskom konfliktu, kao i lovačkih i izviđačkih aviona kojima bi bilo šta sumnjivo moglo predstavljati prijetnju po bezbjednost”, kaže Mršulja.

Za ovu avanturu, ističe, potrebna je velika papirologija i kontakti sa nadležnim ministarstvima, a onda i veliko znanje i ono što nikada nije na odmet sreća.

Na svojem FIB-u mora da izvrši određene radove, postavi dopunske rezervorae zbog leta nad morem, ubaci navigacionu opremu koja pokriva svaku tačku na putu, radio-stanicu, opremu za preživljavanje u slučaju prinudnog sletanja na vodu. Planira i ugradnju točkova da bi ovaj zmaj postao prava amfibija sa mogućnošću sletanja i na vodu i kopno. U Italiji već je u serijskoj proizvodnji ovakav FIB. “FIB582 polaris” koristi se sada u mnogim turističkm centrima širom svijeta u svrhu panoramskih letova, ali ga koriste i mnoge poznate organizacije poput Grinpisa u oblasti Mururoa ili singapusrki navy seals i mnoge druge vojske za specijalne i tajne operacije.

S obzirom na to da je i profesionalni TV snimatelj, nada se da će od ovog leta napraviti i svojevrstan dokumentarac, jer planira da na krilima zmaja postavi tri go-pro kamere koje bi zabilježile svaki aspekt tog atraktivnog i neizvjesnog leta.

Mnogi će se zapitati da li je uopšte moguće izvesti jedan ovako dugačak let sa motornim hidrozmajem, ali Mršulja kaže da su već nekoliko avioentuzijasta poput njega izveli čak daleko duže letove pa čak i preko Sjevernog Atlantika koji je uvijek pod ledom.

“Primjera radi, dvojica pilota iz Južne Afrike su sa dva motorna zmaja preletjeli od roga Južne Amerike, preko Latinske i Sjeverne Amerike, Kanade, Atlantskog Okeana, Evrope pa preko čitave Afrike sve do Kejp Tauna, let koji je bio dug 41000 km. bez većih problema, 1999. godine. Sa prostora bivše SFRJ niko do sada nije hidrozmajem pokušao nešto slično”, kaže Mršulja.

Pripreme su u toku, a vrijeme za izvođenje ovog leta dosta zavisi i od novca potrebnog za logistiku, raznoraznih dozvola ali i političkih prilika na Bliskom istoku. No, bez obzira na sve, Mršulja je optimista u pogledu svoje ideje, znanja, iskustva, letjelice i volje, i ako sve bude teklo kako treba, ovaj let je planirao krajem ljeta 2014. ili u rano proljeće 2015. godine.

“Kažu da letjenje predstavlja slobodu, ali let nad morskim prostranstvima u letećem čamcu je doživljaj koji je nemjerljiv sa sličnim na kopnu. Kada vas uhvati ostaje zauvijek u vašem srcu i duši spoj neba i mora na najljepši mogući način… prostranstvo koje vas zove u avanturu”, kaže Mršulja.

Let ka Svetoj zemlji biće let za pamćenje, a možda samo jedan u nizu sličnih koje ću izvesti – kaže ovaj stratsveni zaljubljenik u veliko plavetnilo.

U sezoni 2001. hidrozmaj ili leteći čamac bio je pravi hit u Budvi. Njegova pojava je izazivala neviđeno oduševljenje. Mršulja i njegovi prijatelji avioentuzijasti iz Aerokluba “Zmaj” bili prvi u Evropi 2001. godine koji su ovu letjelicu uvrstili u turističku ponudu kao letilcu za panoramske letove i to baš u Crnoj Gori, tadašnjoj SRJ.

Mercedes među hidrozmajevima

Mršulja objašnjava da je FIB582 tandem letilica za pilota i jednog putnika, proizvedena u Italiji i pravi je “mercedes” među hidrozmajevima.

“Pogoni je motor ‘rotax 582’ od 64 konjske snage koji troši do 15 litara na sat. Ima delta krilo površine 19.5 m2 raspona 11metara. Može da ostane u vazduhu do tri sata bez dopunskih rezervoara, preleti do 200 km bez slijetanja, kreće se krstarećeom brzinom do 70 km na sat i može da se popne na visinu od 4000 metara. U slučaju otkazivanja motora može, kao bilo koja druga jedrilica, bezbjedno da se spusti na vodu sa koje polijeće”, ističe Mršulja.

autor: Ivana Komnenić

Vazduhoplovno društvo SOKO u Slobodnoj Dalmaciji

Zahvaljujući velikom interesovanju vazduhoplovno društvo SOKO iz Grblja je dospjelo i u turustičke biltene regionalnih novina kao što je turistički dodatak Slobodne Dalmacije za Boku kotorsku za mjesec avgust 2013.


Letenje iznad Budve 2013.

Vazduhoplovno društvo  “Soko” iz Grblja je ove 2013. godine napravilo nekoliko promotivnih letova iznad Budve i time popularizovalo vazduhoplovtsvo u Crnoj Gori. Tako su nastali ovi panoramski snimci Budve i okoline.

“Soko” u vazduhu

NVO Vazduhoplovno društvo Soko iz Grblja u Boki Kotorskoj, je društvo za njegovanje vazduhoplovnih tradicija i popularizacije vazduhoplovstva na jedan atraktivan i zanimljiv način.Nastalo je iz bivšeg Aerokluba Zmaj Budva.

Predsjednik NVO SOKO je Božo Mršulja dugogodišnji hidro pilot koji je ultralakom leltilicom FIB582 Polaris (Flying Infalatbele Boat) prevezao po njegovim riječima oko 10 000 turista za šest godina turističkog letenja iznad budvanske rivijere u atraktivnom panoramskom razgledanju naše obale duž crnogorskog primorja od 2001. godine do danas.

U turističkoj ponudi Cne Gore je i ova atraktivna letilica koju smo imali prilike da vidimo iznad Kotora prije neki dan, kada je izazvala veliko interesovanje svih prisutnih na kotorskoj rivi i okolnim plažama.

Božo je bivši vojni padobranac sa pozamašnom letačkom karijerom hidro pilota na baš ovoj letilici FIB582, sa perko 1000 sati provedenih u vazduhu.

FIB582 je tandem letelicia za pilota i jednog putnika, proizvedena u Italiji i pravi je mercedes medju hidro zmajevima, kaže Božo .Može da ostane u vazduhu do 3 sata, kreće se krstrećeom brzinom do 70 kmh i može da se popne na visinu od 4000m. U slučaju otkaza motora može kao bilo druga jedrilica bzbjedno da se spusti na vodu sa koje poleće.

Ovaj zmaj koristi se sada u mnogim turističkm centrima širom svijeta u svrhu panoramskih letova, ali ga koriste i mnoge poznate organizacije poput Green Peace u oblasti Mururoa ili singapusrki navy seals i mnoge druge vojske za specijalne tajne operacije.

U sezoni 2001. godine ovaj hidro zmaj ili Leteći čamac bio je pravi hit u Budvi. Njegova pojava je iazazivala neviđeno oduševljenje. Božo kaže da su on i njegovi prijatelji avioentuzijasti iz aerokluba Zmaj bili prvi u Evropi 2001. godine koji su ovu letilicu uvrstili u turističku ponudu kao letilcu za panoramske letove i to baš u Crnoj Gori, tadašnjoj SRJ. Turisti koji su letjeli odnijeli su lijepe utiske i mnoštvo fotografija slikanih iz vazduhapa je i to je takođe pozitivna reklama naše države i njenih ljepota ali i ponude koju imamo.

Imali su sve potrebne dozvole za ovaj posao, od pilotskih do onih od Direktorata Civilnog Vazduhoplovstva iz Beograda, Morskog dobra i plovne jedinice MUP Budva sa registrovanim hidroletilištem u blizini starog budvanskog grada.

Stotine turista su čekali u red za vožnju. Provozali su mnogo djece u sklopu reklame i popularizacije letenja kao i mnogo poznatih ličnosti koji su ljetovali u Budvi tih godina. Od pilota veterana drugog svjetskog rata, kosmonauta i probnih pilota do nekih poznatih političara i estradnih zvijezda. Korišten je njihov FIB za snimanje spotova i reklama od Beograda do Kaira u Egiptu.

Takođe je bitno pomenuti da površina krila zmja, od svojih skoro dvadeset kvadratnih metara može poslužiti kao jedan atraktivni leteći baner za reklamu sa odštampanim logom firme ili proizvoda kojeg želite reklamirati, tako da su Božo i njegovo društvo uspjeli prve letačke sezone 2001. dobiti genralno sponzorstvo od čuvenog MC Donaldsa i sa njima napraviti dobar ugovor za punih pet gdina na obostranu korist. Leteća reklama MC Donaldsa je bila atrakcija iznad Budvanske rivijere a česti letovi na maloj panoramskoj visini dobar poslovni potez i odlična reklama.

Poslije nekoliko godina pauze novoformirani NVO Vazduhoplovno Društvo SOKO Grbalj iz Boke, nastavlja tradiciju nekadašnjeg AK Zmaja iz Budve u okviru kojeg je sadašnji predjsednik letio i sticao dragocjeno letečko iskustvo.

Kažu da letenje prdstavlja slobodu, ali letenje nad morskim prostranstvima u letećem čamcu je doživljaj koji je nemjeriv sa sličnim na kopnu. Kada vas uhvati ostaje zauvijek u vašem srcu i duši spoj neba i mora na njljepši mogući način…prostranstvo koje vas zove u avanturu.

Ivana Ici Komnenic

Letjeti FiB-582 Polaris

Letenje ultralakim letećim “čamcem”  FiB-582  je užitak kakav ne pruža ni jedna druga letilica. Jedinstven spoj mora i neba.

Aero klub “Sutomore”

Na crnogorskom primorju pojavio se još jedan zmajarski klub sa čuvenim hidro zmajem FiB-582. Vlasnik i predjsednik aero kluba je Srdjan Jelić vazduhoplovni entuzijasta i poznati morski vuk. Instruktor letenja sada već legendarni Boško Todorović je prvih dana juna letenjem nad Sutomorem i barskom rivijerom uveseljavao kupače i bio meta mnogih fotografa.

Ovog ljeta će aero klub “Sutomore” biti vrlo aktivan ako je suditi po ovim slikama sa početka sezone…

Poželimo im mirno more i vedro nebo…

Srdjan i Bole pred poletanje...

Polaris na poletanju...

FiB-582 take off...

U vazduhu nad Sutomorem

Srdajn i Bole u vazduhu

Polaris

Nad sutomorskom plazom

Sletanje kao u pamuk...boletova skola

Boško Todorović poslije uspješnog probnog leta...