Archive for » January 11th, 2011«

Bitka za Al Mansuru – dan koji Egipat slavi kao dan svojeg RV

Bitka za Al Mansuru – dan koji Egipat slavi kao dan svojeg RV

U oktobru 1973 arapske zemlje su odlučile da se osvete za poraz u šest dana rata 1967. Oktobra 14, 1973 preko delte rijeke Nil odigrala se najveća bitka nadzvučnih aviona u istoriji rata. Egipat je tvrdio pobjedu, dok izraelci taj podatak uporno pokušavaju sakriti ili bar iskriviti u svoju korist. Šta se stvarno desilo?


Nakon pobjede u šestodnevnom ratu Izrael je kontrolisao veliki dio arapske teritorije, što je četiri puta premašivalo veličinu Izraela. Umjesto da pregovaraju sa svojim arapskim susjedima o miru za povratak teirtorija rezultat je bio “rat iscrpljivanja”, koji se u svakom trenutku mogao pretvoriti u potpuno ratno krvoproliće.

Letilice Arapske koalicije koje su učestvovali u ratu Yom Kipur.

Sudnji dan (Yom Kipur) .Početak rata.

Izraelske obavještajne službe utvrdile su da su vojne pripreme Egipta i Sirije pri kraju, no političko vodstvo u Tel Avivu nije vjerovaolo u mogućnost odmazde arapskih armija. U oktobru na židovski praznik “Sudnji dan” (Jom Kippur), 6 oktobra samo četri sata pred napad u 10.00 sati na izraelski radio, objavljena je opšta mobilizacija.

U 14.00 h tog šestog oktobra 1973. arpske armije otpočele su širokoobuhvatnu oafnzivu sa ciljem odbacivanja Židova sa okupiranih teritorija prije svega.

Izrelski vojnici na okupiranim egipatskim teritorijama bili su potpuno iznenađeni strahovito jakim I brižljivo planiranim razarajućim napadom egipatske vojske, posebno vazduhoplovstva koje je u samo nekolko časova uspjelo da uništi sve izraelske aerodrome I vazduhoplovne baze na teritoriji Egipta.

Obdrambeni položaji Židova na Suecu su bez vazdušne zaštite bili potpuno deklasirani i vojska prinuđena na povlačenje.Pokušaji kontranapada bili su skupo plaćeni a egipatska vojska do uveče napredovala 10 do 12 km u dubinu teritorije.

Poslije odličnog početnog uspjeha slijedio je jako loš taktički potez koji će arapske armije koštati ratnog poraza. Umjesto da nastave sa gonjenjem i uništavanjem protivnika, egipćani su se zaustavili čekajući da se raketna PVO postavi kao zaštita na pravcu napredovanja. To je Jevrejima dalo presudno vijeme da se konsolidiju i pripreme za kontranapad.

Dana 14.oktobra sirijski kopneni napadi na Golanskoj visoravni posvuda su odbijeni, a židovske oklopne jedinice otpočele proboj u pravcu Damaska. Kako bi omogućili predah sirijskim savezničkim armijama, egipatske brigade su se uz podršku bombarderko-jurišne avijacije MiG-17, Su-7, Su- 20, Miraž 5 probijale ka sinajskim planinama. Njihovu vazdušnu zaštitu su činili migovi 21 iz baza u dolini Nila.

Kako bi olakšali pritisak od vazdušnih udara na svoje vojnike na Sinaju, izraelci su se odlučili na uništenje lovačkih baza u dolini Nila, a glavni cilja udara im je bila njaveća Al Mansura u koju su bazirali migovi 21.



Egipatski MiG-21

Poučeni debaklom iz šestodnevnog rata, egipćani su svoje avio baze osigurali jakom PVO zaštitom radarski navođenom, duplim pistama i širokim rulnim stazama na koje su avioni mogli slobodno da sleću u slučaju uništenja glavnih pista. Takođe su postavljeni i baražni baloni na najopasnijim pravcima kuda bi Židovi mogli da se provuču u brišućem leti da bi mitraljirali aerodorme.

Plus svega toga u pripravnosti su držali uvijek izvjestan broj lovaca. Jaki letački dril od strane ruskih instruktora urodio je plodom iako je iza sebe ostavio mnogo mladih života.

Oko 15.15 h primjećeno je da se 20 izraelskih F-4E kreće u pravcu Al Mansure. odmah je naređeno polijetanje 16 MiG-21. Dobili su naređenje da uhvate odbrambenu visinu iznad baze ali da se ne daju namamiti van zamišljenog odbrambenog prstena jer je to stara oprobana židovska taktika, namamljivanja lovačke zaštite vani a onda udarima u valovima po cilju na zemlji.


Izraelski F-4E

Po toj logici egipćani su dobro zaključili da su tih prvih 20 lovaca bili mamac da bi odvukli lovačku zaštitu i nijesu se dali prevariti. Pošto im varka nije uspjela židovi su okrenuli na sjever pridružujući se nadolazećim udarnim valovima sa sjevaro zapada, sjevara i sjevero istoka. Na egipatskim radarima prema bazi Al Mansuri letjelo je sada oko 100 izralskih fantoma i skayhowka natovareni bombama i projektilima za vazdušnu borbu.


Avioni koji su bili u vazduh dobili su naređenje da napadnu prvi udarni talas nadolazećeg neprijatelja, odmah je dignuto još četri miga koji su bili u pripravnosti, dok je iz baze Tanta u pomoć napadnutom aerodorumu Al Mansura upućeno 8 aviona MiG-21. Poslednjih 16 aviona je hitno dignuto sa Al Mansure jer su izraelci iz tri pravaca u valovima letjeli ka aerodromu.

Jedan od velikih pilota iz slavne bitke nad Al Mansurom general-major Moataz el Šarkavi.

Na dvadesetak kilometara sjeverno od Al Mansure egipatski migovi su se uhvatili u grčevit koštac sa prvim i drugim valom izraelskih F-4E Phantom i A-4 Skyhawk koji nijesu očekivali takav organizovani otpor. Bombe koje su bile namijenjene aerodorumu odbačene su da bi se spašavao goli život u divljim vazdušnim borbama. Taktički plan izraelaca već je propao. Uprkos tome neki od aviona su pokušali da se probiju uprkos zagriženom otporu egipćana i uraganskoj PVO sa zemlje. Nišanjenje je bilo skoro nemoguće zato su potpuno izostali učinci bombardovanja, a mnogi avioni uništeni.


Napadnutom aerodromu sa sjevera se približavao treći val od 60 izraelskiah aviona.

Iz baze Ishas koja je bila zadužena za odbranu samog Kaira, poletjelo je 8 migova 21 da pomogne egpatskim lovcima čijoj prvoj liniji je već trebala popuna gorivom i minicijom.

Uprkos velikoj brojčanoj premoći izraelaca, vazdužnu prevlast nijesu mogli postići a dvadeset migova 21, koji su prvi ušli u borbu postupno su povlačeni na Al Mansuru radi popune gorivom i minicijom. Trebalo je oko sedam minuta po avionu od trenutka slijetanja do ponovnog puštanja kočnica i povratka u borbu egipatskim lovcima, što pokazuje visoki nivo obučenosti, kako pilota tako i zemaljskog osoblja.


Al Mansura za vrijeme napada. Nepreciznost izraelaca je bila uslovljena jakom odbranom.

Židovskom komandantu operativne grupe je postalo jasno da ne može pobijediti uprkos brojčanoj nadmoći, pa je naredio povlačenje iz borbe .Poslednji izraelski avion napustio je bojno polje u 18.08. Bitka je trajala 53 minuta a ishod bitke je bio porazan po Židove.


Iako si Izraelci ovu bitku veličali kao pobjedu, čak i na njihovim fotografijama se vide promašaji…

Egipatski radio javio je kasno uveče da je oboreno 15 židovskih lovaca uz gubitak 3 svoja, ali je kasnije na osnovu detaljnijih analiza ustanovljeno da je toga dana oboreno 17 izraelskih aviona uz gubitak 6 egipatskih, od kojih tri usled hitnih slijetanja i nedostatka goriva.


Izraelski A-4 Skyhawk

Jedan od trojice oborenih egipatskih pilota, Mohamed Adubu koji se spustio padobranom nedaleko od izraelskog pilota koji se katapultirao nakon pogotka njegovog projektila , jedva ga je spasio ljutitih egipatskih seljaka koga su ovi htjeli da linčuju.

Na prvi pogled ishod je jasan, i više je nego razumljivo zašto Egipćani 14. oktobar slave kao dan svojeg RV.

Međutim vezujući veliku većinu egipatskih lovaca za sebe, izraelski piloti su uspjeli da svojim kopnenim trupama omoguće poteze oko Sueca u kojima su skoro siguran poraz pretvorili u pobjedu.

Pilot Samir Aziz Mihail je bio egipatski pravoslavac, koji je imao dvije potvrđene vazdušne pobjede.U kabini svojeg MiGa-21 MF 1973. godine

Bilo kako bilo 14.oktobra 1973. na vrelom egipatskom suncu, u borbi gdje se preko 180 nadzvučnih aviona borilo na život i smrt , Arapi su izvojevali veliku vazdušnu pobjedu uprkos brojčanoj nadmoćnosti protivnika i pokazali da mogu da budu vazduhoplovna nacija u šta su mnogi do tada sumnjali, a glavnu riječ na nebu je vodio MiG-21, kojeg su izarelci imali prilke do tada detaljno upoznati zahvaljujući iračkom prebjegu u junu 1966.

Pustinjski “orlovi” nad Svetom Zemljom

Četri vazdušna rata koji su vođeni nad pustinjama bliskog istoka, obilježeni su velikim pobjedama od strane Izraelaca. Cionistička država Izrael je od svojeg osnivanja 1948, vodila je četri  rata u kojima je vazduhoplovstvo imalo glavnu riječ. Bolje rečeno bez RV Izraela, snage na terenu bi bile pregažene ogromnom brojčanom nadmoći Arapa.




Avia S-199 u ratu 1948. (Israely Knife-MAZEK)


Od prvog rata  1948. do zadnjeg Oktobarskog 1973. (YOM KIPUR) avijacija je uzimala pomalo primat da bi u zadnjem u oktobru 1973. odigrala presudnu ulogu u uništenju vojske arapske koalicije sastavljene od Egipta kao vodeće i Sirije  koje su direktno učestvovale i ostalih arapskih zemalja koje su slale tehniku i vojsku te novčano podražavale rat.


MiG-17 SyAAF (Sirijski MiG-17)

Mnogi istoričari vazdušni obračun u dolini Beka iz 1982. smatraju petim arapsko – izraelskim ratom, ali pošto po ofanzivnosti i upotrebi ostalih rodova vojske taj sukob nije poprimio šire rezmjere, ipak je ostao  lokalnog karaktera.

Egipatski Migovi-21 visoko iznad Sinaja.

Iako medijski predstavljena kao borba Davida protiv Golijata, u stvari mali DAVID (Izrael) je iza sebe imao bezmalo čitav zapadni svijet i što je najvažnije otvorenu vojnu podršku SAD, koje su čak i oružano učestvovale  u podršsci Jevrejima.

Izrelski Kfir u brisanjcu nad judejskom pustinjom.

Izraelski Miraž

Karakteristično je da je za neuspjeh Arapa odnosno uspjeh Jevreja bila dosta puta loša koorodinacija između RV i KOV-a. U najvećem Oktobraskom ratu (Yom Kipur) iz 1973. kada su arapski generali skoro siguran vojni uspjeh i inicijativu u ratu prepustili na neobjašnjiv način Jevrejima koji su se iako razbijeni brzo konsolidovali,  koristeći arapsku neodlučnost da gone protivnika i pobjedu pretvorili u katastrofalan poraz.

Vazdušna bitka u ratu Yom Kipur 1973.

U čuvenoj bici za Al Mansuru u ratu 1973. Arapi su pokazali da znaju da lete i da se bore odbivši svojim Migovima 21 nadmoćnije izraelske vazdušne snage koje su u tri velika vazdušna talasa pokušali da u dolini Nila, potpuno unište arapske lovce još na zemlji.


Zbog dobre uvježbanosti Arapa izraelsci iako su postigli taktički uspjeh, vezujući arapske lovačke snage daleko od svojih kopnenih jedinica, nijesu uspjeli da unište arapske lovce u Egiptu već su se povukli sa većim svojim gubicima. Taj 14. oktobar velike bitke za Al Mansuru u kjoj je učestvovalo preko 180 lovaca Egipat slavi kao dan svojeg RV.

Sirijski MiG-23

U svim ratovima vođenim nad Svetom Zemljom,  Arapi su letjeli na sovjetskim a izraelci na najmodernijim američkim i francuskim lovcima. U borbama nad bliskoistočnim pustinjama iako u rukama Arapa, MiG-21 je pokazao  da je izvanredno oružje koje se pokazalo kao smrtonosan protivnik najmodernijim američkim avionima.

Low-pass-MiG-23-SyAAF

Iraqy air force MiG-29

IRIAF MiG-29

MiG- 29 over desert

Flying over desert 2

IrIAF MiG-29 over desert

Pored četri rata, bezbroj incidenata se stalno događa u vazdušnom prostoru pograničnih arapskih zemalja u kojima je bilo i oborenih aviona ne mali broj puta.